Oplossing energie~ en
asielprobleem

In de provincie Groningen worden met name de steden en dorpen die boven het Groningen-gasveld liggen, getroffen door geïnduceerde aardbevingen. Hoewel de gaswinning in oktober 2023 officieel is stopgezet en de wet voor definitieve sluiting in 2024 is ingegaan, waarschuwt het KNMI dat de bodem nog jaren moet herstellen en er nog steeds bevingen kunnen plaatsvinden (zoals de krachtige beving van 3,4 bij Zeerijp eind 2025).

Het epicentrum van de zwaarste bevingen ligt traditioneel in de regio Loppersum en de voormalige gemeente Slochteren, maar de impact strekt zich uit over een veel groter gebied.

De meest getroffen dorpen (Kerngebied)

De zwaarste aardbevingen (zoals die in Huizinge in 2012 met een kracht van 3,6) vonden plaats in de driehoek tussen de stad Groningen, de Eemshaven en Delfzijl. De dorpen in dit gebied hebben de meeste schade en de zwaarste versterkingsoperaties gekend:

• Huizinge (epicentrum van de zwaarste beving ooit in Groningen)

• Zeerijp (bekend van zware bevingen in 2018 en late na-ijlers in 2025)

• Westeremden, Middelstum, Stedum en Loppersum

• Garrelsweer, Winneweer en Wirdum

• Overschild (waar een zeer groot deel van het dorp compleet gesloopt en aardbevingsbestendig herbouwd moest worden)

• ‘t Zandt en Leermens

• Slochteren en Hellum (de bakermat van de gaswinning)

Getroffen steden en grotere plaatsen

Niet alleen kleine dorpen, maar ook grotere stedelijke gebieden en kernen in de provincie liggen in het risicogebied:

• Groningen (stad): Met name de noordelijke en oostelijke wijken van de stad (zoals Lewenborg, Beijum en Ten Boer) hebben te maken met schade. Ook monumentale panden in de binnenstad en het UMCG hebben in het verleden schade opgelopen.

• Appingedam en Delfzijl (Eemsdelta): Deze historische steden liggen vlakbij de actieve zones. Vooral in Appingedam zijn veel huizen en historische gebouwen versterkt.

• Hoogezand-Sappemeer: Gelegen aan de zuidrand van het gasveld, waar ook regelmatig lichtere bevingen en bodemdaling zijn waargenomen.

• Uithuizen en Uithuizermeeden: Gelegen in het noorden van het gasveld (Hogeland), waar de bodem eveneens onrustig is.

Hoe is het gebied officieel afgebakend?

Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) en de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) hanteren specifieke postcodegebieden om te bepalen wie er recht heeft op schadevergoeding en versterking.

Het effectgebied: Dit gebied is veel groter dan alleen de hierboven genoemde dorpen. Het omvat vrijwel het gehele noordelijke en centrale deel van de provincie Groningen (postcodes in de reeks 9901-9999 en 9611-9628), en loopt zelfs door tot de kop van Drenthe (omgeving Assen/Midlaren) en delen van Oost-Groningen (richting Veendam en de Pekela's) vanwege randeffecten en gasopslag.

Hoeveel inwoners telt het door aardbevingen bedreigde gebied in groningen

Het precieze aantal inwoners in het door aardbevingen bedreigde gebied hangt af van hoe ruim de grens getrokken wordt. Er wordt in officiële rapporten en onderzoeken over het algemeen onderscheid gemaakt tussen twee definities van het gebied:

1. Het Kerngebied (circa 150.000 inwoners)

Wanneer er gesproken wordt over het traditionele 'aardbevingsgebied' — de regio direct boven het Groningen-gasveld waar de bevingen het heftigst gevoeld worden — gaat het om ongeveer 150.000 inwoners.

Dit gebied omvat onder andere de (voormalige) gemeenten Loppersum, Appingedam, Delfzijl (nu samen de gemeente Eemsdelta), Het Hogeland (zoals Uithuizen en Bedum), Midden-Groningen (Slochteren, Hoogezand) en de dorpen in de gemeente Groningen die vroeger onder Ten Boer vielen.

• Binnen dit kerngebied staan de circa 28.000 specifieke gebouwen (woningen, scholen en zorgcentra) die door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) geïnspecteerd en eventueel versterkt moeten worden om aan de veiligheidsnormen te voldoen.

2. Het bredere Effectgebied (circa 300.000 tot 400.000 inwoners)

Wanneer gekeken wordt naar het grotere gebied waarin inwoners daadwerkelijk materiële schade hebben gemeld of psychische impact (zoals stress, angst of depressie) ervaren, ligt het aantal bewoners aanzienlijk hoger.

Dit bredere effectgebied wordt door instanties zoals het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) gehanteerd voor schademeldingen en de waardedalingsregeling. Hierin vallen ook:

• De stad Groningen (waarvan met name de noordelijke en oostelijke wijken de bevingen voelen). De gemeente Groningen heeft in totaal ruim 244.000 inwoners, waarvan een aanzienlijk deel in de risico- of schadezones woont.

• Delen van Noord-Drenthe en de randen van Oost-Groningen.

In deze ruimere definitie hebben ruim 200.000 individuele inwoners (inclusief kinderen) te maken gehad met schade aan hun woning of leefomgeving.

Samengevat: Ongeveer 150.000 mensen wonen midden in de zone waar de zwaarste fysieke dreiging en versterkingsoperaties plaatsvinden. Kijkt men naar het hele gebied waar schadeclaims en psychische impact gelden, dan raakt de problematiek meer dan 350.000 inwoners.

Hoeveel azielzoekers moeten gehuisvest worden

Het aantal asielzoekers dat in Nederland moet worden gehuisvest (opgevangen) is opgebouwd uit verschillende cijfers: de wettelijke opdrachten voor gemeenten, de actuele bezetting bij het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) en de verwachte instroom.

De situatie is onder te verdelen in de volgende pijlers:

1. De wettelijke opvangtaak (Spreidingswet)

Onder de Spreidingswet is vastgesteld dat alle Nederlandse gemeenten samen moeten zorgen voor de opvang van 95.877 asielzoekers.

• Binnen dit totale aantal is een specifieke verplichting opgenomen voor de opvang van 8.130 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv), een kwetsbare groep die extra begeleiding nodig heeft.

• Hoewel dit het wettelijke doel is, is de realisatie in de praktijk een flinke puzzel; veel gemeenten lopen achter op schema om hun exacte aandeel aan fysieke bedden tijdig te realiseren.

2. De totale druk op de COA-opvang

Het aantal mensen dat daadwerkelijk in de opvangcentra (azc's) en noodopvanglocaties verblijft, ligt al geruime tijd erg hoog. Het COA biedt momenteel onderdak aan ruim 73.000 tot meer dan 80.000 mensen.

Een belangrijk knelpunt hierbij is de doorstroom:

• Ongeveer één derde (ruim 33.000 mensen) van alle bewoners in de asielopvang is inmiddels statushouder. Zij hebben dus al een verblijfsvergunning gekregen en hebben recht op een reguliere woning in een gemeente, maar houden noodgedwongen een opvangplek bezet omdat er een groot tekort is aan sociale huurwoningen.

3. Verwachte instroom (Prognose)

Volgens de meest recente Meerjaren Productie Prognose (MPP) van het ministerie van Asiel en Migratie wordt de totale asielinstroom (eerste aanvragen, herhaalde aanvragen en nareizigers) ingeschat binnen een brede bandbreedte:

• Minimumscenario: circa 39.000 nieuwkomers.

• Maximumscenario: circa 67.100 nieuwkomers.

Ondanks politieke maatregelen en strengere grenscontroles om de instroom te beperken, schat het ministerie dat de druk op de opvangketen hoog blijft. Dit komt enerzijds door de aanhoudende instroom (met name uit conflictgebieden zoals Syrië) en anderzijds door vertragingen in de asielprocedures bij de IND en de rechtspraak.

Oekraïense ontheemden (buiten de asielketen): Let op: bovenstaande cijfers gaan puur over de reguliere asielprocedure. Daarnaast vangt Nederland nog zo'n 98.000 ontheemden uit Oekraïne op. Zij vallen onder een aparte Europese beschermingsrichtlijn en worden door gemeenten in aparte locaties (buiten het COA om) gehuisvest.

Waar liggen de gesloten boorputten in Groningen.

In de provincie Groningen liggen verspreid over het voormalige Groningen-gasveld in totaal ruim 300 individuele boorputten, verdeeld over 22 grote clusters (productielocaties). Sinds de definitieve en wettelijke sluiting van het gasveld in april 2024 wordt er uit geen enkele van deze putten meer gas gewonnen.

Het fysiek en definitief afsluiten van deze putten (het vullen met beton) en het opruimen van de bovengrondse installaties door de NAM is een gigantische operatie die tot ver in de jaren 2030 zal duren. Begin 2026 waren er ongeveer 70 van de ruim 300 putten volledig dichtgemetseld en veiliggesteld.

De gesloten boorputten liggen gecentraliseerd op de volgende 22 bekende locaties, opgedeeld per regio:

1. Regio Slochteren & Midden-Groningen (De bakermat)

Hier werd in 1959 voor het eerst gas ontdekt. Dit gebied kent een hoge concentratie aan putten:

• Slochteren: De allereerste historische boorlocatie.

• Kooipolder (bij Kolham)

• Froombosch

• Tjuchem

• De Paauwen (nabij Overschild)

• Siddeburen

2. Regio Loppersum & Eemsdelta (Het zwaarst getroffen gebied)

Rondom het epicentrum van de zwaarste aardbevingen liggen een aantal van de grootste en bekendste clusters:

• Loppersum

• Zeerijp (bekend van de zware bevingen)

• ‘t Zandt

• Leermens

• Heveskes (gelegen in het industriegebied bij Delfzijl)

• Bierum

• Spijk

3. Noord-Groningen (Het Hogeland)

In het noordelijke deel van het gasveld liggen clusters nabij de Waddenkust:

• Uithuizen

• Zandeweer

• Eenum

• Onderdendam

4. Rondom de stad Groningen (Oost- en Zuidkant)

Aan de randen van de gemeente Groningen liggen clusters die decennialang gas oppompten:

• Ten Post (een zeer groot knooppunt in het leidingnetwerk)

• Eemskanaal (gelegen bij Lageland/Slochterdiep)

• Harkstede

• Garmerwolde

• Zuiderpolder (nabij Noordbroek)

Huidige status van de locaties (2026)

Nadat een boorput diep onder de grond met mechanische pluggen en dikke lagen beton permanent is verzegeld (plug and abandonment), start de NAM met de bovengrondse ontmanteling.

• De Noordlus: Momenteel wordt er hard gewerkt om het noordelijke transportnetwerk (de leidingen tussen locaties zoals Eemskanaal, De Paauwen en Overschild) volledig los te koppelen van het gasveld en schoon te maken. Deze infrastructuur wordt deels overgedragen aan de Gasunie voor toekomstig gebruik (zoals mogelijk transport van waterstof of duurzame energie).

• Observatie: Een klein aantal putten wordt bewust nog niet direct gesloopt; deze dienen als observatieputten waarmee Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) en het KNMI de druk en de seismische activiteit in de diepe ondergrond monitoren.

Let op: Hoewel het grote Groningenveld dicht is, wordt er in de provincie (bijvoorbeeld in delen van Het Hogeland en de Waddenzee) op kleinere schaal nog wel gas gewonnen uit zogeheten 'kleine velden'. Deze vallen buiten het gesloten Groningen-gasveld.

Wat is duurder, een nieuwe boorput graven cq ingebruiknemen of een dicht gestorte put weer openen.

Kort en direct antwoord: Het heropenen van een dichtgestorte gasput is vele malen duurder, technisch complexer en in de praktijk vaak zelfs volstrekt onmogelijk in vergelijking met het graven van een volledig nieuwe put.

Wanneer een boorput definitief wordt gesloten (plugged and abandoned), wordt deze niet simpelweg afgedekt met een deksel, maar permanent vernietigd.

Waarom een dichtgestorte put openen een nachtmerrie is

Het proces van het definitief sluiten van een gasput (zoals dat momenteel in Groningen gebeurt) is ontworpen om onomkeerbaar te zijn.

• Honderden meters speciaal beton: In de kilometers diepe boorbuis worden op strategische dieptes mechanische stalen pluggen geplaatst, waarbovenop honderden meters aan speciaal, vloeistofdicht cement wordt gestort. Dit cement hecht zich aan de stalen buitenwanden (casing).

• Wegboren is nagenoeg onmogelijk: Om de put te heropenen, zou men met een boorkop door kilometers staal en keihard cement heen moeten boren. De kans dat de boor uitschiet en de buitenwanden van de put beschadigt is gigantisch. Als die wanden scheuren, kan er gas weglekken naar het grondwater, wat een enorm milieurisico vormt.

• Bovengrondse infrastructuur is weg: Bij een definitieve sluiting wordt de bovenste meters van de stalen buis afgezaagd en wordt de hele gasbehandelingsinstallatie (het miljoenen kostende 'cluster') gesloopt. Er is dus geen aansluiting meer.

Het "heropenen" van zo'n put kost in feite net zoveel tijd en moeite als een nieuwe put, maar dan met een extreem hoog risico op technische mislukkingen en lekkages. De kosten hiervan zijn onvoorspelbaar hoog.

Waarom een nieuwe put graven "goedkoper" is

Hoewel het boren van een gloednieuwe gasput naar een diepte van 3 kilometer nog steeds een enorme investering is (denk aan 10 tot 15 miljoen euro per put, afhankelijk van de locatie), is het financieel en technisch de betere keuze:

• Schone lei: Ingenieurs beginnen met een schone lei, moderne materialen en een voorspelbaar boortraject.

• Veiligheid: Een nieuwe put voldoet direct aan de nieuwste veiligheids- en milieueisen, zonder het risico van ondergrondse lekkages door oude, beschadigde buizen.

Het unieke probleem van het Groningenveld

Als men in de toekomst — om wat voor crisisreden dan ook — tóch weer gas uit het Groningenveld zou willen halen, zal men er dus voor moeten kiezen om compleet nieuwe putten te boren.

Echter, ook dat is in Groningen vrijwel ondenkbaar geworden:

1. Drukverlies: Het gasveld is inmiddels zo leeg dat de natuurlijke druk grotendeels weg is. Om er nog gas uit te krijgen, moet je gigantische compressorstations bouwen om het gas er letterlijk uit te 'zuigen'.

2. Wetgeving: Het Groningerveld is in 2024 wettelijk definitief gesloten. Een nieuwe put boren mag daar simpelweg niet meer.

Conclusie: Een dichtgestorte put heropenen is economische en technische waanzin. Mocht de gaskraan ooit ergens ter wereld weer open moeten, dan boort men altijd een nieuw gat vlak naast de oude locatie.

Als de NAM de 300 - 70 dichtgemetselde putten = 230 weer gaan gebruiken en de bewoners uit die gebieden verhuizen naar de door D66 nieuw te bouwen steden dan komt er voldoende woonruimte vrij om tijdelijk asielzoekers te huisvesten. Is dat uitvoerbaar?

Dit scenario klinkt op papier als een theoretische rekensom waarbij verschillende maatschappelijke problemen (gaswinning, woningnood, de versterkingsoperatie en asielopvang) in één klap worden opgelost.

In de praktijk is dit plan echter volstrekt onuitvoerbaar. Dit komt door een combinatie van harde technische wetten, juridische drempels, logistieke onmogelijkheden en ethische bezwaren.

Hieronder staat stap voor stap uitgelegd waarom dit scenario in de echte wereld vastloopt.

1. Technisch: De 230 putten zijn onbruikbaar

Zoals eerder uitgelegd, zijn de putten die nog niet zijn dichtgemetseld (de resterende ~230 putten) niet simpelweg 'klaar voor gebruik'.

• Geen infrastructuur meer: Bij veel van deze putten is de bovengrondse apparatuur (gasbehandelingsinstallaties, compressoren en leidingen) al ontmanteld of onklaar gemaakt.

• Het veld is leeg en de druk is weg: Het Groningen-gasveld is 'uitgeproduceerd'. Om er nog gas uit te krijgen, is er een enorme en peperdure industriële infrastructuur nodig om het resterende gas met lage druk op te pompen. Die infrastructuur is er niet meer. De resterende putten openhouden is puur een logistieke kwestie van wachten tot de betonploeg langskomt; ze kunnen niet zomaar gas leveren.

2. Juridisch: De wet verbiedt het

In april 2024 is de Wet beëindiging gaswinning Groningenveld met een grote meerderheid aangenomen in de Eerste en Tweede Kamer.

• Deze wet verbiedt elke vorm van gaswinning uit het Groningenveld.

• Om de gaskraan weer te openen, zou de wet moeten worden teruggedraaid. Politiek gezien is hier absoluut geen draagvlak voor, omdat alle partijen (inclusief de huidige coalities) hebben beloofd de veiligheid van de Groningers voorop te stellen.

3. Logistiek en Tijd: "Nieuwe steden" bouwen duurt decennia

Het idee om tienduizenden Groningers te verhuizen naar nieuw te bouwen steden (een verwijzing naar politieke plannen voor grootschalige woningbouw) strandt op de factor tijd:

• Bouwtijd: Het ontwerpen, bestemmen en bouwen van een complete nieuwe stad of grootschalige woonwijk duurt in Nederland gemiddeld 10 tot 15 jaar vanwege procedures, stikstofregels, infrastructuur en materiaaltekorten.

• De asielcrisis is nú: De noodzaak om asielzoekers te huisvesten is een acute crisis van vandaag. Je kunt geen mensen opvangen in huizen die pas over 15 jaar vrijkomen nadat er elders steden zijn gebouwd.

4. Financieel: Onbetaalbaar

De kosten van dit scenario zouden de Nederlandse schatkist volledig ruïneren:

• Het uitkopen en verhuizen van circa 150.000 tot 350.000 inwoners.

• Het bouwen van tienduizenden nieuwe woningen inclusief wegen, scholen en ziekenhuizen elders.

• Het heropbouwen van de complete gasinfrastructuur in Groningen. Dit kost miljarden euro's, wat in geen verhouding staat tot de opbrengst van het resterende gas of de kosten van reguliere asielopvang.

5. Maatschappelijk en Ethisch: Onteigening is onmogelijk

Het dwingen van tienduizenden Nederlandse staatsburgers om hun historische dorpen, boerderijen en steden te verlaten om plaats te maken voor gaswinning en asielopvang is juridisch en ethisch ondenkbaar.

• Het eigendomsrecht en het recht op een ongestoord woonklimaat zijn diep verankerd in de Grondwet en Europese verdragen.

• Groningen is geen lege industriële zone, maar een eeuwenoude cultuurprovincie. Een gedwongen volksverhuizing van deze omvang is in een democratische rechtsstaat onuitvoerbaar.

Conclusie: Hoewel het scenario creatief probeert te schuiven met de puzzelstukken van de Nederlandse crises, sluiten de stukken logistiek, juridisch en technisch mis. De bevingen in Groningen stoppen niet direct, de putten kunnen niet zomaar open, en het verhuizen van een hele provinciebevolking is onmogelijk.